İnternet İçerik Kaldırma ve Erişim Engelleme: Dijital İtibarınız İçin Hukuki Yol Haritası

İnternet çağında bilgiye ulaşmak ne kadar kolaysa, yanlış, yanıltıcı veya kişilik haklarına saldıran içeriklerin yayılması da o kadar hızlıdır. 20 yılı aşkın bilişim hukuku tecrübemle şunu net bir şekilde söyleyebilirim: Dijital dünyada "söz uçar, yazı kalır" atasözü, ne yazık ki mağdurlar aleyhine işleyen bir mekanizmaya dönüşmüştür. Ancak çaresiz değilsiniz. Türk Hukuku, özellikle 5651 Sayılı Kanun ile internet ortamında kişilik hakları ihlal edilen bireylere ve kurumlara güçlü koruma kalkanları sunmaktadır.

Bu makale, internette yer alan ve sizi rahatsız eden haber, video, fotoğraf veya yorumların nasıl kaldırılabileceği, erişim engelleme kararının nasıl alınacağı ve bu süreçte dikkat edilmesi gereken teknik detaylar hakkında kapsamlı bir rehber niteliğindedir. Amacımız, hukuki terimlere boğulmadan, haklarınızı ve izlemeniz gereken adımları E-E-A-T (Deneyim, Uzmanlık, Otorite, Güven) standartlarında sizlere aktarmaktır.

İnternet İçerik Kaldırma ve Erişim Engelleme Arasındaki Fark Nedir?

Hukuki süreci doğru yönetebilmek için öncelikle kavramları doğru oturtmak gerekir. Müvekkillerimden sıkça "Bu haberi sildirmek istiyorum" talebini duyarım, ancak hukuki mekanizma iki farklı şekilde işler:

• İçerik Kaldırma (Content Removal): İçeriğin bulunduğu web sitesinin sunucularından tamamen silinmesi işlemidir. Bu, içeriğin kaynağında yok edilmesi anlamına gelir ve en kesin çözümdür. Genellikle içerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya ulaşılarak ya da mahkeme kararıyla sağlanır.
• Erişim Engelleme (Access Blocking): İçeriğin sunucudan silinmediği, ancak Türkiye sınırları içerisinden o içeriğe ulaşımın teknik olarak kısıtlandığı durumdur. Mahkeme kararı Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne (ESB) gönderilir ve Türkiye'deki kullanıcılar ilgili linke tıkladığında "Mahkeme kararıyla erişim engellenmiştir" uyarısı ile karşılaşır.

Genellikle mahkemeler, yetki alanı sorunu (yabancı sunucular vb.) nedeniyle "içerik kaldırma" yerine "erişim engelleme" kararı vermeye daha yatkındır. Ancak etkili bir hukuki strateji ile her iki sonuca da ulaşmak mümkündür.

5651 Sayılı Kanun ve Hukuki Dayanak

Türkiye'de internet hukukunun anayasası sayılan 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu, kişilik haklarının ihlali ve özel hayatın gizliliği konularında hızlı ve etkili çözüm yolları öngörür. Kanunun temel amacı, internet aktörlerinin (içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı) sorumluluklarını belirlemek ve hukuka aykırı içeriklerle mücadele etmektir.

Hangi Durumlarda İçerik Kaldırma veya Erişim Engelleme İstenebilir?

Her hoşa gitmeyen içerik için erişim engelleme kararı verilemez. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararları ışığında, ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasında hassas bir denge gözetilir. Hukuken sonuç alabileceğimiz başlıca durumlar şunlardır:

1. Kişilik Haklarının İhlali (Madde 9)

Bir kişinin şeref ve haysiyetini zedeleyen, itibarını sarsan, yalan haber içeren veya hakaret boyutuna varan paylaşımlar bu kapsamdadır. Örneğin;

• Bir şirket hakkında "dolandırıcı" olduğuna dair asılsız iddialar.
• Bir birey hakkında iftira niteliğinde haberler.
• Küfür veya ağır hakaret içeren sosyal medya yorumları.

2. Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali (Madde 9/A)

Kişinin rızası dışında paylaşılan, kamuyu ilgilendirmeyen, mahrem nitelikteki fotoğraflar, videolar veya yazışmalar bu madde kapsamında değerlendirilir. Özel hayatın ihlali durumlarında kanun koyucu daha hızlı bir mekanizma öngörmüştür; doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) başvuru yolu da açıktır.

3. Telif Hakları İhlali (FSEK)

Size ait bir eserin (yazı, fotoğraf, video) izinsiz kullanılması durumunda, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında "Uyar-Kaldır" yöntemi ve akabinde savcılık kanalıyla işlem yapılabilir.

Adım Adım Başvuru Süreci

İnternetten içerik kaldırma süreci teknik prosedürlere sıkı sıkıya bağlıdır. Yanlış bir adım, talebin reddedilmesine ve sürecin kilitlenmesine neden olabilir.

Adım 1: İçerik veya Yer Sağlayıcıya Başvuru (Uyar-Kaldır)

5651 sayılı Kanun, dava açmadan önce ilgili web sitesinin iletişim bölümünden veya "künye" kısmındaki yetkiliden içeriğin kaldırılmasının talep edilmesini (bazı durumlar hariç) önermiştir. Ancak kişilik haklarının ağır ihlali durumunda, doğrudan mahkemeye başvurmak da mümkündür. Pratik tecrübemde, kurumsal olmayan sitelerin bu uyarılara cevap vermediğini, bu nedenle vakit kaybetmeden yargı yoluna gidilmesi gerektiğini görmekteyim.

Adım 2: Sulh Ceza Hakimliğine Başvuru

En etkili ve kesin sonuç veren yöntemdir. Mağdurun yerleşim yerindeki veya içeriğin bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliği'ne dilekçe ile başvurulur. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus şudur: "URL Bazlı Talep".

Anayasa Mahkemesi kararları gereği, bir web sitesinin tamamının (örneğin siteadi.com) kapatılması çok istisnai haller dışında (çocuk istismarı, müstehcenlik vb.) mümkün değildir. Sadece ihlalin gerçekleştiği spesifik linkin (örneğin [siteadi.com/haberi-oku/123](https://www.google.com/search?q=https://siteadi.com/haberi-oku/123)) engellenmesi talep edilmelidir.

Adım 3: Kararın Verilmesi ve Uygulanması

Sulh Ceza Hakimliği, talebi genellikle dosya üzerinden (duruşma yapmadan) inceler ve en geç 24 saat içinde kararını verir. Karar, Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne (ESB) gönderilir. ESB, bu kararı derhal (en geç 4 saat içinde) tüm internet servis sağlayıcılarına (Türk Telekom, Superonline, Vodafone vb.) iletir ve erişim engeli teknik olarak uygulanır.

Sosyal Medya ve Google İçerikleri

Facebook, Instagram, X (Twitter), YouTube ve TikTok gibi platformlar genellikle yurtdışı merkezlidir. Türkiye'deki mahkeme kararlarını uygulama konusunda zaman zaman direnç gösterebilmektedirler. Ancak son yasal düzenlemelerle (Sosyal Medya Yasası), bu platformların Türkiye'de temsilci bulundurma zorunluluğu getirilmiş ve mahkeme kararlarının uygulanma oranı artmıştır.

Google Arama Sonuçlarının Kaldırılması (Unutulma Hakkı)

Bir içerik kaynak siteden silinmese bile, Google arama sonuçlarından kaldırılabilir. Bu kavrama hukukta "Unutulma Hakkı" denir. Kişinin geçmişte yaşadığı olumsuz bir olayın, üzerinden uzun zaman geçmesine rağmen dijital dünyada karşısına çıkarak bugünkü hayatını etkilemesi durumunda, Google'a özel bir form ile başvuru yapılarak ilgili sonuçların indeksten silinmesi sağlanabilir. Bu işlem, profesyonel bir gerekçelendirme gerektirir.

Süreler ve İtiraz Yolları

Sulh Ceza Hakimliği başvurunuz reddedilirse, kararın size tebliğinden itibaren 7 gün içinde bir üst numaralı Sulh Ceza Hakimliği'ne (yoksa en yakın adliyedeki hakimliğe) itiraz etme hakkınız vardır. İtiraz dilekçesi, reddedilme gerekçelerini çürütecek güçlü hukuki argümanlar içermelidir. Eğer itirazınız da reddedilirse, bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi süreci başlatılabilir.

Neden Bir Bilişim Avukatı ile Çalışmalısınız?

İnternet hukuku, teknik bilgi ile hukuk bilgisinin harmanlandığı çok spesifik bir alandır. Vatandaşların kendi başlarına yazdıkları dilekçelerde sıkça şu hataları yaptıklarını görüyorum:

• URL adreslerinin hatalı veya eksik yazılması.
• İhlal gerekçesinin hukuki dille (Kişilik hakkı ihlali vs.) değil, duygusal dille anlatılması.
• Yargıtay ve AYM kriterlerine atıf yapılmaması.
• Erişim engelleme yerine sadece içerik kaldırma istenmesi (veya tam tersi).

Bu hatalar, başvurunun reddedilmesine neden olur. Bir başvuru reddedildiğinde, aynı konuyla ilgili tekrar aynı mahkemeye başvurmak "Kesin Hüküm" (veya derdestlik) engeline takılabilir. Yani tek bir atış hakkınızı boşa harcamış olursunuz. Süreci E-E-A-T prensiplerine hakim, bilişim suçları ve internet hukukunda uzman bir avukatla yönetmek, dijital itibarınızı en kısa sürede ve en güvenli yolla temizlemenizi sağlar.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

1. Erişim engelleme kararı ne kadar sürede çıkar?

Kanunen Sulh Ceza Hakimliği başvuruyu 24 saat içinde sonuçlandırmak zorundadır. Kararın Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne ulaşması ve uygulanmasıyla birlikte, genellikle 1-3 iş günü içerisinde içeriğe erişim Türkiye'den kapanır.

2. Karar çıkınca içerik Google'dan hemen silinir mi?

Hayır, otomatik silinmez. Erişim engelleme kararı sadece siteye girişi engeller. Google'ın önbelleğinden (cache) ve arama sonuçlarından silinmesi için, mahkeme kararının İngilizce/Türkçe bildirim formları aracılığıyla Google'a ayrıca iletilmesi ve URL kaldırma işlemi yapılması gerekir.

3. Yurt dışındaki bir siteden içerik kaldırılabilir mi?

Yurt dışı kaynaklı sitelerde (hosting'i başka ülkede olan), Türk mahkemelerinin "içerik kaldırma" (silme) kararlarını uygulamak teknik olarak zor olabilir. Ancak "erişim engelleme" kararı alınarak, Türkiye'den bu siteye giriş kapatılabilir. Bu da görünürlüğü %99 oranında bitirir.

4. İsimsiz sosyal medya hesaplarını kapattırabilir miyim?

Evet. Hesabın kime ait olduğu bilinmese bile, ihlal oluşturan içeriğin (URL'in) engellenmesi için başvuru yapılabilir. Ayrıca Savcılık şikayeti ile IP adresi tespiti istenerek failin bulunması ve ceza davası açılması da mümkündür.

5. Geçmişteki haberleri sildirmek (Unutulma Hakkı) herkes için geçerli mi?

Unutulma hakkı mutlak değildir. Eğer kişi kamuya mal olmuş bir siyasetçi, sanatçı veya üst düzey yönetici ise ve haberin "kamu yararı" ve "güncellik" değeri devam ediyorsa, talep reddedilebilir. Ancak sıradan vatandaşlar için bu hak çok daha geniş yorumlanır.

Önemli Not: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır. Her somut olay, kendi içinde farklı hukuki dinamikler barındırır. Hak kaybına uğramamak için mutlaka uzman bir hukukçudan destek alınız.